{"id":12586,"date":"2025-05-04T11:30:39","date_gmt":"2025-05-04T11:30:39","guid":{"rendered":"https:\/\/daily24.pl.ua\/?p=12586"},"modified":"2025-05-04T11:30:39","modified_gmt":"2025-05-04T11:30:39","slug":"sluzace-w-xix-i-xx-wieku-ile-zarabialy-i-jak-wygladalo-ich-zycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/daily24.pl.ua\/?p=12586","title":{"rendered":"S\u0142u\u017c\u0105ce w XIX i XX wieku. Ile zarabia\u0142y i jak wygl\u0105da\u0142o ich \u017cycie?"},"content":{"rendered":"\n

W XIX i na pocz\u0105tku XX wieku s\u0142u\u017cba domowa by\u0142a najcz\u0119\u015bciej wybieran\u0105 form\u0105 zarobkowania przez kobiety z ubogich rodzin. <\/p>\n\n\n\n

W polskich miastach stanowisko s\u0142u\u017c\u0105cej zajmowa\u0142o ogromna liczba dziewcz\u0105t \u2014 w Warszawie na pocz\u0105tku XX wieku by\u0142o ich a\u017c 60 tysi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce praca w prywatnym domu dawa\u0142a wzgl\u0119dne bezpiecze\u0144stwo, w rzeczywisto\u015bci by\u0142a to codzienna har\u00f3wka, cz\u0119sto pe\u0142na upokorze\u0144 i przemocy. Jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie s\u0142u\u017c\u0105cych? Ile zarabia\u0142y i na co mog\u0142y sobie pozwoli\u0107?<\/p>\n\n\n\n

W drugiej po\u0142owie XIX wieku dziewczyna z biednej rodziny, kt\u00f3ra nie mia\u0142a szans na posag i dobre zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie, zazwyczaj trafia\u0142a do miasta, by podj\u0105\u0107 s\u0142u\u017cb\u0119. W Warszawie co sz\u00f3sta kobieta by\u0142a wtedy s\u0142u\u017c\u0105c\u0105. Praca u bogatych rodzin wydawa\u0142a si\u0119 jedyn\u0105 realn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 poprawy losu.<\/p>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y to m\u0142ode dziewczyny pochodz\u0105ce ze wsi \u2014 nierzadko bardzo m\u0142ode, bo do s\u0142u\u017cby trafia\u0142y ju\u017c dwunastoletnie dzieci. Zdarza\u0142o si\u0119 nawet, \u017ce matki oddawa\u0142y swoje c\u00f3rki na s\u0142u\u017cb\u0119 w zamian za niewielk\u0105 zap\u0142at\u0119 lub po prostu \u201edla chleba\u201d. Wiele dziewcz\u0105t zdecydowa\u0142o si\u0119 wyjecha\u0107 do Francji, by tam pracowa\u0107 w domach bogatych ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Wszyscy nad tob\u0105, ty pod wszystkimi
Zakres obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cej by\u0142 szeroki. Niekt\u00f3re z nich zajmowa\u0142y si\u0119 sprz\u0105taniem, inne gotowaniem, opiek\u0105 nad dzie\u0107mi, noszeniem wody, rozpalaniem w piecach, praniem i prasowaniem.<\/p>\n\n\n\n

W wielu domach wszystkie te zadania spada\u0142y na jedn\u0105 osob\u0119. S\u0142u\u017c\u0105ce bywa\u0142y nazywane \u201epannami od wszystkiego\u201d \u2014 od sprz\u0105tania, przez opiek\u0119 nad dzie\u0107mi, po gotowanie obiadu. Szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017cka by\u0142a praca u zamo\u017cnych ziemian, gdzie zatrudniano s\u0142u\u017cb\u0119 tak\u017ce na wsi, w maj\u0105tkach ziemskich.<\/p>\n\n\n\n

Ich codzienno\u015b\u0107 nie ogranicza\u0142a si\u0119 jednak tylko do fizycznej pracy. By\u0142y nieustannie kontrolowane i karcone, a ich status spo\u0142eczny by\u0142 dramatycznie niski. Jak podkre\u015blaj\u0105 historycy, s\u0142u\u017c\u0105ce traktowano z pogard\u0105, a nawet z okrucie\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n

Brutalne zasady, zakazy i upokorzenia<\/h2>\n\n\n\n

Cho\u0107 w bogatszych domach zatrudniano wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 s\u0142u\u017cby, w wielu przypadkach jedna dziewczyna zast\u0119powa\u0142a ca\u0142y personel. Oczekiwano od niej ca\u0142kowitej dyspozycyjno\u015bci, a jej dzie\u0144 zaczyna\u0142 si\u0119 o \u015bwicie i ko\u0144czy\u0142 p\u00f3\u017anym wieczorem.<\/p>\n\n\n\n

Nie wolno jej by\u0142o siada\u0107 w obecno\u015bci domownik\u00f3w ani zwraca\u0107 si\u0119 do nich bez wyra\u017anego pozwolenia. Zakazane by\u0142o noszenie ozd\u00f3b, malowanie si\u0119 czy \u201estrojenie si\u0119\u201d \u2014 to ostatnie uwa\u017cano wr\u0119cz za prowokacj\u0119, bo m\u0142ode s\u0142u\u017c\u0105ce by\u0142y postrzegane jako potencjalne zagro\u017cenie dla moralno\u015bci pan\u00f3w domu. Wielu pracodawc\u00f3w zamyka\u0142o dziewczyny na klucz, by nie mia\u0142y kontaktu z m\u0119\u017cczyznami.<\/p>\n\n\n\n

Praca w charakterze s\u0142u\u017c\u0105cej nie dawa\u0142a wi\u0119c nie tylko bezpiecze\u0144stwa finansowego, ale te\u017c \u017cadnej niezale\u017cno\u015bci osobistej.<\/p>\n\n\n\n

\"S\u0142u\u017c\u0105ce<\/figure>\n\n\n\n

Ile zarabia\u0142y s\u0142u\u017c\u0105ce?
Zarobki w tym zawodzie by\u0142y skandalicznie niskie, a s\u0142u\u017c\u0105ce by\u0142y jedn\u0105 z najgorzej op\u0142acanych grup zawodowych.<\/p>\n\n\n\n

Wiele dziewcz\u0105t mimo ci\u0119\u017ckiej pracy nie mog\u0142o liczy\u0107 na od\u0142o\u017cenie wi\u0119kszej sumy pieni\u0119dzy. Wynagrodzenie bywa\u0142o wyp\u0142acane nieregularnie, czasem po kilku miesi\u0105cach albo dopiero po zako\u0144czeniu roku pracy.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, pensja by\u0142a cz\u0119sto pomniejszana o r\u00f3\u017cne \u201epotr\u0105cenia\u201d, np. za st\u0142uczon\u0105 fili\u017cank\u0119, \u017ale wykonan\u0105 prac\u0119 czy podejrzenie o kradzie\u017c. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce ca\u0142a pensja przepada\u0142a, je\u015bli dziewczyna zosta\u0142a zwolniona przed zako\u0144czeniem um\u00f3wionego okresu.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego mimo wszystko podejmowa\u0142y t\u0119 prac\u0119?
Dla wielu m\u0142odych kobiet s\u0142u\u017cba by\u0142a jedyn\u0105 alternatyw\u0105 wobec \u017cycia w skrajnej biedzie. Cho\u0107 pensje by\u0142y g\u0142odowe, praca w domu dawa\u0142a przynajmniej dach nad g\u0142ow\u0105 i jedzenie \u2014 cho\u0107 cz\u0119sto gorszej jako\u015bci ni\u017c dla pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Co istotne, wiele dziewcz\u0105t decydowa\u0142o si\u0119 na t\u0119 prac\u0119, by m\u00f3c co\u015b od\u0142o\u017cy\u0107 na wiano i poprawi\u0107 swoje szanse na zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie. Celem wi\u0119kszo\u015bci s\u0142u\u017c\u0105cych by\u0142o jak najszybsze znalezienie m\u0119\u017ca i zako\u0144czenie pracy \u201eu ludzi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W praktyce jednak wyj\u015bcie za m\u0105\u017c wcale nie oznacza\u0142o poprawy losu. Cz\u0119sto trafia\u0142y na m\u0119\u017cczyzn r\u00f3wnie biednych jak one same, a po \u015blubie i tak musia\u0142y wr\u00f3ci\u0107 do s\u0142u\u017cby, by pom\u00f3c w utrzymaniu rodziny.<\/p>\n\n\n\n

W praktyce jednak wyj\u015bcie za m\u0105\u017c wcale nie oznacza\u0142o poprawy losu. Cz\u0119sto trafia\u0142y na m\u0119\u017cczyzn r\u00f3wnie biednych jak one same, a po \u015blubie i tak musia\u0142y wr\u00f3ci\u0107 do s\u0142u\u017cby, by pom\u00f3c w utrzymaniu rodziny.<\/p>\n\n\n\n

Mit szybkiego awansu i \u201epanny s\u0142u\u017c\u0105cej\u201d
Cho\u0107 w literaturze i kulturze popularnej czasem pojawia si\u0119 obraz s\u0142u\u017c\u0105cej, kt\u00f3ra dzi\u0119ki pracowito\u015bci i urodzie zdobywa lepsze \u017cycie, w rzeczywisto\u015bci takie przypadki by\u0142y rzadko\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Autorzy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce awans w ramach pracy w s\u0142u\u017cbie zdarza\u0142 si\u0119 sporadycznie \u2014 najcz\u0119\u015bciej ogranicza\u0142 si\u0119 do awansu z najni\u017cszej pozycji na przyk\u0142ad do roli kucharki lub niani. Nawet wtedy jednak pensje by\u0142y niewielkie, a status spo\u0142eczny pozostawa\u0142 niski.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, w XIX-wiecznej Polsce istnia\u0142o pogardliwe okre\u015blenie \u201epanna s\u0142u\u017c\u0105ca\u201d, kt\u00f3re mia\u0142o podkre\u015bli\u0107, \u017ce kobieta ta, cho\u0107 mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 si\u0119 \u201estroi\u0107\u201d i udawa\u0107 osob\u0119 z wy\u017cszych sfer, w rzeczywisto\u015bci pozostaje kim\u015b o najni\u017cszym statusie spo\u0142ecznym.<\/p>\n\n\n\n

Praca s\u0142u\u017c\u0105cej w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku by\u0142a jedn\u0105 z najci\u0119\u017cszych i najgorzej op\u0142acanych form zatrudnienia dla kobiet. Dziewcz\u0119ta, cz\u0119sto bardzo m\u0142ode, harowa\u0142y od \u015bwitu do nocy za grosze, nie mog\u0105c liczy\u0107 ani na sprawiedliwe traktowanie, ani na ochron\u0119 swoich praw.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 w oczach swoich pracodawc\u00f3w by\u0142y zaledwie \u201epannami od wszystkiego\u201d, to w\u0142a\u015bnie one w du\u017cej mierze utrzymywa\u0142y domy w czysto\u015bci, zajmowa\u0142y si\u0119 dzie\u0107mi i codziennymi obowi\u0105zkami, pozwalaj\u0105c pa\u0144stwu domu prowadzi\u0107 wygodne \u017cycie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W XIX i na pocz\u0105tku XX wieku s\u0142u\u017cba domowa by\u0142a najcz\u0119\u015bciej wybieran\u0105 form\u0105 zarobkowania przez kobiety z ubogich rodzin. W polskich miastach stanowisko \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":12587,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12586","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12586"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12588,"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12586\/revisions\/12588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/daily24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}