Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE.

Orędzie telewizyjne zarysowało jednak głównie ekonomiczne powody tej decyzji — dopiero pisemne uzasadnienie opublikowane przez Kancelarię Prezydenta ukazuje pełną skalę jego sprzeciwu wobec Unii Europejskiej.

Dokument ten stanowi najostrzejsze, antyunijne stanowisko polskiej głowy państwa w historii.

Pisemne weto opiera się na zarzucie naruszenia artykułu 90 Konstytucji RP, co zostało całkowicie pominięte w wystąpieniu telewizyjnym
Prezydent w dokumencie bezpośrednio oskarża Komisję Europejską o próbę przejęcia wyłącznych kompetencji państwa polskiego w zakresie bezpieczeństwa militarnego
Decyzja Karola Nawrockiego zrywa z dotychczasową strategią Pałacu Prezydenckiego, odróżniając go od Lecha Kaczyńskiego i Andrzeja Dudy, którzy w kwestiach wojskowych unikali otwartego sporu z instytucjami unijnymi
Prawne zarzuty zamiast gospodarczych obaw
Orędzie telewizyjne Karola Nawrockiego koncentrowało się na kosztach finansowych pożyczki z unijnego programu SAFE. Prezydent wskazywał przed kamerami, że jest to zobowiązanie zaciągane na 45 lat, którego koszty obsługi mogą drastycznie wzrosnąć. Argumentacja werbalna opierała się na obronie bezpieczeństwa ekonomicznego obywateli oraz zapowiedzi autorskiej alternatywy ustawowej w postaci Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych.

Opublikowane przez Kancelarię Prezydenta pisemne uzasadnienie weta przenosi ciężar sporu z ekonomii na ustrój państwa. Dokument wprost zarzuca, że unijne rozporządzenie pozwala na przejęcie przez instytucje Unii Europejskiej kompetencji polskich władz państwowych. Pismo precyzuje, że wdrożenie programu w obecnym kształcie oznaczałoby współdecydowanie organów unijnych o kierunkach zbrojenia i konkretnym sprzęcie dla Wojska Polskiego.

W tekście prezydenckim pojawia się bezpośrednie odwołanie do naruszenia artykułu 90 Konstytucji RP, regulującego zasady przekazywania uprawnień organizacjom międzynarodowym. Dokument stwierdza, że wejście w życie ustawy wdrażającej SAFE stanowiłoby nielegalną cesję suwerenności państwowej na rzecz Brukseli, co radykalizuje przekaz w stosunku do ogólnikowych deklaracji z wystąpienia wideo.

Nie podpiszę ustawy, która pozwala na zaciągnięcie przez Polskę pożyczki SAFE — oświadczył prezydent Karol Nawrocki w orędziu.

"W tym miejscu przestrzegam, że wszelkie próby zagranicznego zadłużania naszego Kraju w sposób poza prawny, tylnymi drzwiami, wcześniej czy później… pic.twitter.com/KuY4oR27SK

— Służby w akcji (@Sluzby_w_akcji) March 12, 2026

Widmo kamieni milowych i dyktatu Komisji Europejskiej
Kolejną osią sporu wyeksponowaną wyłącznie w dokumencie tekstowym jest szczegółowa krytyka unijnego mechanizmu warunkowości. Pisemne uzasadnienie zawiera kategoryczne ostrzeżenie, że Komisja Europejska zyskałaby na mocy ustawy uprawnienia do arbitralnego zawieszania wypłat rat pożyczki dla polskiego sektora obronnego.

Prezydent w opublikowanym stanowisku bezpośrednio nawiązuje do historycznego sporu o Krajowy Plan Odbudowy, ostrzegając przed unijnymi mechanizmami nacisku. Kancelaria argumentuje, że wypłata wielomiliardowych środków z programu SAFE byłaby uzależniona od spełniania modyfikowanych celów, co w piśmie wprost określono jako dyktat w postaci nowych, dynamicznych kamieni milowych.

Odrzucenie unijnych środków na zbrojenia opartych na takich zasadach tworzy polityczny wyłom w skali kontynentu. Publicysta Jakub Bodziony, w swojej analizie na łamach Kultury Liberalnej, zauważa, że mechanizm został zaakceptowany przez przywódców o eurosceptycznym nastawieniu, a stanowisko polskiego prezydenta doprowadza do izolacji kraju:

• Mechanizm przyjęły prawicowe Węgry Orbána i Włochy Meloni, nieukrywające sceptycyzmu wobec Brukseli. Tam uznano po prostu, że tanie pieniądze na bezpieczeństwo pozostają tanimi pieniędzmi na bezpieczeństwo.
  
• Zerwanie z tradycją poprzednich prezydentów
• Język użyty w pisemnym wecie wyznacza bezprecedensowy kurs w relacjach Pałacu Prezydenckiego z organami wykonawczymi Unii. Dotychczas w polskiej polityce obowiązywała niepisana zasada wyłączania spraw bezpieczeństwa narodowego oraz modernizacji armii z radykalnego, antyunijnego sporu kompetencyjnego, co pozwalało na zawieranie kompromisów przy strategicznych inwestycjach.
• Pisemne stanowisko Karola Nawrockiego mocno kontrastuje z działaniami jego poprzedników wywodzących się z obozu konserwatywnego. Lech Kaczyński, silnie akcentując konieczność obrony niepodległości, ostatecznie wynegocjował i podpisał Traktat z Lizbony. Z kolei Andrzej Duda, mimo ostrej retoryki wymierzonej w unijny establishment, regularnie podpisywał ustawy integrujące polskie wojsko ze strukturami sojuszniczymi oraz akceptował mechanizmy wspólnego zadłużania.
• Kategoryczne oskarżenie struktur europejskich o próbę nieustawnego przejęcia kontroli nad polityką zbrojeniową zmienia pozycjonowanie całego obozu prawicy.